Polscy uczeni udowodnili istnienie półlegendarnego króla. Dowód znaleźli w warstwie śmieci
3 marca 2026, 18:15W 1964 roku Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego rozpoczęło, pod kierunkiem profesora Kazimierza Michałowskiego, prace archeologiczne w Starej Dongoli na terenie Sudanu. W ostatnich latach informowaliśmy o niezwykle interesujących odkryciach i badaniach tam prowadzonych. Archeolodzy znaleźli pozostałości katedry i tajemnicze pomieszczenia z wyjątkowymi rysunkami, a przyrodnicy prowadzili badania nad nietoperzami. Teraz doktor habilitowany profesor UW Artur Obłuski, doktor Maciej Wyżgoł i magister Tomasz Barański udowodnili istnienie półlegendarnego króla Qašqaša.
Endometrioza jest „wdrukowywana” już w życiu płodowym?
3 marca 2026, 10:01Dewastująca zdrowie i życie endometrioza, zwana „chorobą tysiąca hipotez”, dotyka około 10% kobiet w wieku rozrodczym. Polega na obecności tkanki endometrium poza jamą macicy — najczęściej w jajnikach, jajowodach lub otrzewnej. Powoduje przewlekły ból, problemy z płodnością i znacznie obniża jakość życia. Ostatnio powiązano ją z występowaniem 661 innych chorób. Mimo że choroba znana jest od dziesięcioleci, jej przyczyny do dziś nie są w pełni wyjaśnione.
Do Gdańska wróciło niezwykłe dzieło sztuki – bursztynowa armatka z XVII wieku
2 marca 2026, 10:03Do Gdańska wrócił niezwykły zabytek – jedna z dwóch istniejących XVII-wiecznych bursztynowych armatek. Wspaniałe dzieło sztuki niemal na pewno powstało około 1660 roku, a jego twórcą jest słynny Michael Schödelook, jeden z najwybitniejszych bursztynników XVII wieku.
Ostatnia szarża w stylu szkockim
27 lutego 2026, 19:15Równo 250 lat temu, 27 lutego 1776, podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, miała miejsce ostatnia udokumentowana szarża szkockich górali (Highland Charge).
Koniec sporu o pole magnetyczne Księżyca. Próbki z Apollo wprowadziły naukowców w błąd
27 lutego 2026, 11:11W środowisku naukowym od dekad trwa spór o to, czy na początku swojej historii Księżyc miał silne czy słabe pole magnetyczne. Spór udało się właśnie rozwiązać naukowcom z Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Oksfordzkiego. Na podstawie analizy próbek pobranych przez misję Apollo uczeni doszli do salomonowego rozwiązania i stwierdzili, że... obie strony sporu miały rację.
Ciemnoskórzy i w pióropuszach – ludność Finlandii sprzed 7000 lat
27 lutego 2026, 09:23Ciemnoskórzy z pióropuszami na głowach – tak wyglądali mieszkańcy dzisiejszej Finlandii sprzed około 7000 lat.Skateholm na południu Szwecji to jedno z najważniejszych stanowisk późnomezolitycznych w regionie Bałtyku. Pozwala nam ono badać gospodarkę, rytuały i zwyczaje pogrzebowe tamtejszych społeczności. Jednak dotychczas wiedza o pochowanych tam ludziach opierała się głównie na trwałych materiałach znajdowanych w grobach. Nowe techniki badawcze pozwalają na bardziej szczegółowe zajrzenie w ich życie.
Masakra kobiet i dzieci sprzed 3000 lat. Walka o wpływy i ofiara na południu Europy
26 lutego 2026, 17:51Kobiety i dzieci były celem jednej z największych prehistorycznych maskar w Europie. Badania na stanowisku Gomolawa w północnej Serbii ujawniły istnienie tam masowego grobu, w którym pochowano co najmniej 77 osób. Większość ofiar stanowiły kobiety i dzieci. Do masakry doszło około 2800 lat temu, a ofiary zostały zakatowane tępymi przedmiotami i były zabijane za pomocą broni białej. Był to zaplanowany z premedytacją akt masowej przemocy. Pochówek w Gomolawie jest wyjątkowy nie tylko ze względu na skalę masakry, ale również na związki pomiędzy ofiarami.
Mięśnie pamiętają nie tylko ćwiczenia. Pamięć bezczynności ma dramatyczne skutki
25 lutego 2026, 11:53O pamięci mięśniowej słyszał chyba każdy. Dzięki niej mięśnie zapamiętują efekty wykonywanych ćwiczeń i, gdy zrobimy sobie dłuższą przerwę, potrafią szybko powrócić do poprzedniej masy. Naukowcy od dłuższego czasu zastanawiali się, czy i jak mięśnie zapamiętują okresy atrofii, gdy tracą masę w wyniku przymusowej bezczynności spowodowanej np. wypadkiem, chorobą czy urazem. To szczególnie ważne w przypadku osób starszych, u których okresy unieruchomienia zdarzają się częściej, niż u młodych. Okazuje się, że taka pamięć mięśniowa również istnieje i niesie ona ze sobą dramatyczne skutki.
Czym były znaki na figurkach sprzed 40 tysięcy lat?
24 lutego 2026, 10:39Już 40 tysięcy lat temu pierwsi łowcy-zbieracze gatunku Homo sapiens, którzy dotarli do Europy, posługiwali się sekwencjami geometrycznych znaków. Z analizy przeprowadzonej przez Ewę Dutkiewicz z Museum für Vor- und Frühgeschichte w Berlinie i Christiana Bentza z Uniwersytetu Kraju Saary i Uniwersytetu w Pasawie wynika, że sekwencje te były selektywnie stosowane, a charakteryzuje ja złożoność porównywalna z najwcześniejszymi zapisami protoklinowymi.
Z przeszłości medycyny: lalka w żelaznym płucu
23 lutego 2026, 16:58Lalka w żelaznym płucu. To bynajmniej nie dziecięca zabawka. To koszmarny model dla ofiar koszmarnej choroby i ich rodziców. Był on wykorzystywany w Lord Mayor Treloar Orthopaedic Hospital w Anglii do pokazania dzieciom chorującym na polio i ich rodzicom, jak będzie wyglądało leczenie.
